ArtFrame.nl
Lans Stroeve
 

boekpresentatie bij Uitgeverij De Arbeiderspers


'[...] de beknopte, ritmische, effectieve, sensuele, vervreemde, ijzerenheinige, volstrekt nauwkeurige teksten van Lans Stroeve'.

Esther Jansma

 

Geachte dames en heren,

 

Ik heb nog nooit een bundel van een collega ten doop gehouden. Ik heb, in alle eerlijkheid, ook nog nooit de behoefte gevoeld om het rode lint door te knippen bij een poëziedebuut. De meeste debuten zijn namelijk precies wat de naam inhoudt: een debuut, het begin van iets, een voorzichtige eerste stamelstem die nog jaren nodig zal hebben voor hij de zekerheid, vastberadenheid en klasse heeft die hoort bij de meer volwassen stemmen in de poëzie. Ik ben dus geen principiële liefhebber van debuten.

 

En toch sta ik hier. Ik heb op mijn werk de computer afgesloten, heb bij mijn baas een paar vrije uren opgevraagd en ben naar Amsterdam gereisd om de lof te zingen over 'Leerling in de tijd' van Lans Stroeve. U begrijpt, deze bundel is volgens mij steengoed. En ik vind dat ik dat mag zeggen, want ik ken delen van deze bundel al jaren en die zijn bij herlezing steeds even goed gebleven. Werk dat zijn kracht behoudt, is goed werk.

 

[...]

 

'Leerling in de tijd' geeft de lezer inkijkjes in en uitzichten op werelden van water, de stad, de nacht, de lucht, het heelal, de electronica. De teksten spelen zich af in een land dat gezien al het water, de vele vissen, de weilanden en zelfs een heuse molen Nederland zal zijn. Maar tegelijk is de wereld van Lans Stroeve veel groter. Hij beweegt van vroeger naar nu, van landelijkheid naar de stad en van het individueel lichamelijke naar een collectief 'wij', van allerlei dieptes naar allerlei hoogtes en weer terug. De zinnen springen en hotsen, stamelen en zingen, preciseren, veralgemeniseren en opeens loopt de lezer onder water, zeilt door de lucht naar een andere plek, zwemt door brede met bomen omzoomde stadslanen, wordt een vonk energie diep in de aarde, valt in een gat in het kroos.

 

Het werk van Lans Stroeve is geen proza, daarvoor is het te doorgecomponeerd, te ritmisch, te vervreemdend, te begin- en eindloos. Als we literaire hokjes hanteren, kan het werk daarom beter als poëzie omschreven worden, iets wat de AP gezien de titel 'gedichten' op de omslag onderschrijft. Wat mijzelf betreft: ik geloof niet in die hokjes, ik geloof in de uitspraak van Eduardo Galleano over zijn 'Kroniek van het vuur', waar hij stelt: 'Kroniek van het vuur is geen bloemlezing, dat is duidelijk, maar ook geen roman, geen essay, geen epische poëzie, geen getuigenis, geen verslag, geen... Ik lig er niet wakker van. Ik geloof niet in de grenzen die, volgens de douaniers van de literatuur, de genres van elkaar scheiden.'

 

[...]

 

Esther Jansma

 

Uit de toespraak tijdens de presentatie van Leerling in de tijd

Amsterdam, Uitgeverij De Arbeiderspers

25 september 2007

 

Esther Jansma is dichter - bekroond met o.a. de VSB Poëzieprijs - en bijzonder hoogleraar dendrochronologie en paleoecologie.

 



Awater


 

Een bijzonder bundel is het. Dikker dan de meeste debuten, en gevuld met zeer veel woorden [...] Merkbaar met uiterste precisie gekeken [...] prachtige, onverwachte pareltjes [...] Vanwege de persoonlijke en ongebruikelijke toon fascineert de bundel als geheel me [...] is het tweede deel interessanter, geconcentreerder en spannender, maar het eerste deel had niet korter gekund [...] De Stroeve die nog altijd scherp om zich heen kijkt, maar zich niet tevredenstelt met alleen de beschrijvingen, die zich er ook vragen bij stelt en regels neerschrijft die je wilt onthouden ('Het kleine aardewerken knappen / van verkalkte schelpen' of  'ik heb het geduld // van de zaden' of  'Langzaam zakt het huis waarin ik zit').  De Stroeve die zich minder woorden gunt om meer te zeggen, die zich uitdrukt in strofes in plaats van alinea's en die stilistisch (en grammaticaal) verfijnder is. Laat ik dit dan tot besluit aannemen, zodat ik me kan verheugen op haar volgende bundel, die dan gedichten zal bevatten van na 2005. Leerling in de tijd is in dat geval behalve een bijzondere bundel ook een belofte voor de toekomst.

 

Thomas Möhlmann

In: Awater, Poëzietijdschrift

Najaar 2007 

www.poezieclub.nl

 



De Leeswolf


Leerling in de tijd van Lans Stroeve zou men in zekere zin een 'uitgesteld' debuut kunnen noemen. [...] Het eerste deel van de zopas verschenen bundel verscheen [...] reeds in 1993 in de vorm van drie kleine boekjes die in beperkte kring verspreid werden. Het tweede deel bundelt het latere werk. Concreet betekent dit dat deze verzameling het werk bevat van niet minder dan twintig jaar dichterschap. Dat valt echter nauwelijks uit de teksten zelf op te merken, aangezien het werk zowel thematisch als qua toon uitermate samenhangend is. Het universum van Lans Stroeve is relatief beperkt en sterk symbolisch geladen. Wie deze verzen leest, stoot onafgebroken op dezelfde elementen: de trein, het huis en de trap, de wind, de regen, het dichterlijke ik. Het lijkt een alledaags, vrij anekdotisch vertrekpunt, maar niets is minder waar. Onophoudelijk slaat in deze gedichten de ontregeling en de vervreemding toe. De wereld splijt als het ware open, reveleert een andere identiteit. Die openbaring is bij momenten zeer verontrustend, zodat het lijkt of het dichterlijk ik haar eigen besef verliest. Na dat moment van oponthoud lijkt de realiteit in de meeste gevallen zijn normale gang te hernemen, maar kan dat eigenlijk nog wel?

Dit is een bijzonder menselijke, maar tegelijk erg vereenzaamde poëzie, die sterk doet denken aan Jan Arends of Kees Ouwens (maar dan aanmerkelijk soberder en minder abstract). Ook Stroeve overtreedt immers de klassieke grens tussen poëzie en proza, met verhaaltjes die ook zo zijn afgedrukt dat er nauwelijks een meerwaarde van de typografie (nochtans het handelsmerk van de moderne lyriek) ontstaat. Boeiend is dit debuut in ieder geval.

 

Dirk de Geest

 

De Leeswolf, Antwerpen

jaargang 14, nr. 2 / maart

www.deleeswolf.be

 

Dirk de Geest is professor in de literatuurwetenschappen aan de KU te Leuven.



Nederlands Dagblad


http://www.liesbethgoedbloed.nl/w/index.php?option=com_content&view=article&id=97%3Apoezierubriek3&catid=43&Itemid=4

 

Liesbeth Goedbloed

lezen en schrijven, poëziecolumn

Nederlands Dagblad 7 november 2007



fragmenten, citaten en respons van andere dichters


 

[...] Het bovenstaande gedicht (NIEUW HIER van Nachoem M. Wijnberg) valt voor mij, mocht de hokjesgeest zich van mij meester maken, zonder al te veel moeite in een prachtig subgenre in onze poëzie, samen met bijvoorbeeld diverse gedichten van Wim Hofman, Mustafa Stitou en de door mij pas ontdekte Lans Stroeve (ken je dat al? Aanrader!); als ik het zou moeten benoemen, het net-geen-prozagedicht, dus zeg maar een gedicht dat nog wel enige minimale prosodie heeft (itt het prozagedicht dat in principe platte tekst als vorm heeft), maar dat niet meer zo hard nodig heeft - als restcategorie van het prozagedicht dus, niet van narratieve proza. Enfin, gemierenneuk mijnerzijds waarschijnlijk. 

Ingmar Heytze

de Contrabas, 15 september 2007

 

[...] Je energie beter besteden. Bijvoorbeeld (inderdaad!) aan het lezen van "Leerling in de tijd", het officiële debuut van Lans Stroeve. Die ga ik vaker noemen!

Wim van Til

de Contrabas, 19 september 2007

 

[...] Het ziet er indrukwekkend uit, net een grote Vasalis, of een mooie ouwe Hans Andreus. Maar belangrijker dan dat: de teksten zijn prachtig. Ze zijn teder, grappig, ontzagwekkend, zeer-doend, en ontzettend eigen. Je hebt een hele eigen stem als dichter - een hele mooie, zuivere stem, volstrekt on-gemaakt, zowel qua toon als qua inhoud. Ik wist natuurlijk altijd al dat jouw gedichten mooi waren, en heb je kleine boekjes Goudverf en Klein Water Boek hier achter me op de boekenplank staan, maar zo met een nieuwere generatie teksten erbij en met zijn allen samen in een boek zingt het nog een hele octaaf hoger dan het al deed. [...]

Jolien Harmsen

e-mail aan L.S., 1 november 2007 

www.jolienharmsen.com

 

Als ik een dichtbundel ter recensie krijg opgestuurd, ga ik voor lezing ervan in gebed. God spreekt dan na verloop van tijd tot mij. Hij zegt dan bijvoorbeeld: 'Lans Stroeve heeft een intrigerend debuut geschreven; het is een lelijk woord, intrigerend, maar het is wel een waar woord, in dit geval.'

Chrétien Breukers

de Contrabas, 27 november 2007

 

[...] Wat heb je een prachtige bundel geschreven! (Dat moest ik beslist even kwijt!) Ik lees en herlees hem: Boeiend, rustig, sterk. [...]

Hester Knibbe

ansichtkaart aan L.S., 20 december 2007

 

[...] De gedichten lonken [...] Stroeve schrijft overal beeldend, zet situaties en omgevingen in enkele bemerkingen direct neer en blinkt uit in kleuren, landschappen en attributen, rijkelijk aangevuld met de geur van ui en miezerende regen. [...] de kracht van Leerling in de tijd juist ligt in de tweedeling, de wisseling tussen concrete, soms plompverloren bemerkingen en de abstractere, eromheen draaiende bewegingen. [...] Stroeve is op haar best wanneer zij objecten en gebeurtenissen van een kleine glinstering weet te voorzien, een beetje achterdocht laat wekken, of dit nu door het inhoudelijk beschrevene of door de taal is. Sterker nog: het liefst deze beide, na en naast elkaar.

Chrissy Meijns

8weekly, 27 februari 2008

 

Ik las je boek. Dat had ik natuurlijk ook al eerder gedaan, maar nu had ik de echte aandacht ervoor. [...] ik las het nu bijna achter elkaar door. Het water, de vissen, het zweven, het stappen (in water), het eronder zijn, het wuiven van gras, van waterplanten, het blauw en groen, het razen van de trein, de bomen erlangs, het licht en vooral het spikkelen van licht - en daarin centraal de ik-figuur die waarneemt, die niet schuwt alles te benoemen. [...] Topgedicht is voor mij: 'In zeven sprongen was ik van de trap' maar ook: 'Als een vos liep ik langs', Stap over zijarmen', 'Oudjaar met regen', 'Tijdelijk'. In 'Oudjaar' komt alles uit de hele bundel samen - de hele droomachtige sfeer uit het begin, met kennis en reflectie van nu.

Ik kan niet in korte tijd weergeven wat ik allemaal ervaren heb. Ik zou willen dat dit boek bekend werd, op Poetry International bijvoorbeeld, en dat er uit voorgelezen wordt, dat er vertalingen van komen, dat buitenlandse dichters er kennis mee maken. Het is het waard en op hoog niveau. Als je de teksten van dichters op Poetry uitvergroot op groot scherm ziet dan weet je: hier gaan mensen over nadenken, herlezen, tot zich nemen. Daar past deze bundel helemaal tussen.

Hannie Groen

brief aan L.S., 18 april 2009

 

 [...] Wat ik je nog wilde zeggen: ik heb eindelijk Awater tevoorschijn getoverd. Het gedicht 'Gedenkplaats met vee' vind ik één van de mooiste gedichten die ik sinds lang heb gelezen. Zo mooi hoe je de beweging maakt van rivier, omhoog de lucht in, dan onder de grond om vervolgens weer boven te komen en te eindigen met weer een rivier die misschien wel die van de eerste regel is. Dit gedicht klopt voor mij aan alle kanten, en is in zijn beweging zeer muzikaal.

De andere twee gedichten vind ik ook zeer fraai, er staan prachtige beelden in zoals de 'trage zon met kwikstaarten' en de openbrekende eitjes. [...] 'Gedenkplaats met vee' vind ik overigens een schitterende (!) titel. Mag van mij zo de titel van je volgende bundel worden.

Peter Swanborn

e-mail aan L.S., 25 november 2010

 

[...] Ik vond Olympisch zwemmer FANTASTISCH!!

Ellen Deckwitz

via Facebook, 20 mei 2016

 



Frits Abrahams, NRC 10 juli 2013


     Ter aarde

 

      Een gedicht over een gestorvene kan je bij de keel grijpen, zonder dat je de betrokkene hebt gekend. Als het maar een goed gedicht is. Dat is voor mij het hiernaast afgedrukte gedicht Bij de teraardebestelling van Willem Pieters (Rotterdam, 1 oktober 1929 - Rotterdam, 12 juni 2013). Het heeft iets klassieks – Pieters kan er nog lang in voortleven. Het is van de hand van dichteres Lans Stroeve, die in 2007 debuteerde met de bundel Leerling in de tijd.

      Haar teksten houden met hun vloeiende ritmiek het midden tussen poëzie en proza. Collega Esther Jansma zei er destijds over: „Deze bundel is volgens mij steengoed. En ik vind dat ik dat mag zeggen, want ik ken delen van deze bundel al jaren en die zijn bij herlezing steeds even goed gebleven.”

     Lans Stroeve was dinsdag 21 juni ‘dichter van dienst’ voor Stichting De Eenzame Uitvaart, die eenzaam gestorvenen in een aantal Nederlandse steden naar hun graf begeleidt. Dichters schrijven voor iedere uitvaart een gedicht en lezen dat ter plekke voor. Een prijzenswaardig initiatief dat steeds meer navolging heeft gekregen.

     Dichter Rien Vroegindeweij was als coördinator samen met Lans Stroeve bij de uitvaart van Pieters aanwezig. Hij schreef er een verslag over op de website van de stichting. „Meneer is op 12 juni in zijn tweekamerwoning gevonden”, schreef hij. „Hij zou daar al drie weken hebben gelegen.” Pieters was marinier en havenwerker geweest, ook was hij actief in boksen en judo. Zijn einde duidde niet op veel sociale omgang meer, constateerde Vroegindeweij.

     Op de Algemene Begraafplaats Crooswijk in Rotterdam zijn maar drie familieleden aanwezig. Vroegindeweij: „Toch nog familie. De zon schijnt. Bij het graf fluit een merel.”

     Het is de eerste Eenzame Uitvaart voor Lans Stroeve, ze heeft het hele weekeinde aan haar gedicht gewerkt. Ze begint het voor te lezen.

 

 

 

Bij de teraardebestelling van Willem Pieters

 

De nacht moet nog komen maar u bent gevonden. Nu

hoor ik uw naam die ik Google en ik zie u duizelend vaak

en in vele gezichten want uw naam is heel Hollands

en u bent met z’n velen.

 

Zo bent u fronsend donker kort jong somber licht

lachend lang dik dun bruin met bril

maar één van u is oud en dood

en dat bent u maar ik weet niet wie.

 

Op verzoek van geweten staan wij hier als vreemden

voor uw afscheid als iemand

die ergens een afslag gemist had, bewust heeft verslagen,

alleen heeft gelegen.

 

Eerst kwamen uit het zuiden de vinken weer terug,

vice versa, de stad aan de delta, de haven, de zee, van

hoog over de bergen, weer heen. Zijdelings keken ze

bij u naar binnen, floten ze flarden van brieven,

een dringend bericht

op muziek voor de jongen.

 

U hoorde niets terwijl u dit voorjaar dood in uw huis lag,

u op begane grond al een poos de dood had bewoond

in onvermogen gaten te slaan, verder te vechten, tegen

een schaduw, tegen de slaap.

 

De aarde staat open, de bestelling was bij uw geboorte

geplaatst, vooraf betaald, adres bekend en nu dan geleverd.

Op deze dinsdag zakt u zo dadelijk licht in de grond,

tenminste uw kist, niet de gedachte, slaat er ergens

een deur met een klap in het slot, het tocht in de gang,

de post dwarrelt op.

Beste dode, wij groeten u en verder wachten we af.

Als er een brug is en er staan ons bekenden

zwaai dan alvast.

 

 

 

 



Po√ęziecentrum Nederland


Lans Stroeve **** Leerling in de tijd. De Arbeiderspers, Amsterdam/Antwerpen (2007). Haar debuut was als een mokerslag bij een heldere hemel, een oase van paukenslagen, kortom: een heerlijkheid.
De bundel werd alom met enthousiasme ontvangen. Een ontmoeting met een fijnzinnig dichter die geen haast lijkt te maken met de bestorming van de dichtersberg.
 
November 2013

 

 

 



Dagblad van het Noorden / Leeuwarder Courant


 

 

Alles is gezegd zodra het wordt uitgesproken

 

Titel: Olympisch zwemmer. Auteur: Lans Stroeve.

Uitgever: De Arbeiderspers. Prijs: 17,99 euro (64 blz.)

 

Waardering:  * * * * *

 

 

Onherbergzaam en bedreigend was de wereld in haar debuut Leerling in de tijd (2007). Met binnenstebuiten gewaaide paraplu’s, opduikende haaien en smiespelende leeuwen. Lans Stroeve schiep haar eigen verschrikte werkelijkheid en ving die in huiveringwekkend milde woorden. Een recensent schreef: ‘Dit is een bijzonder menselijke maar tegelijk erg vereenzaamde poëzie.’

 

In Olympisch zwemmer wordt volgens de achterflap ‘op hartgrondig zachte manier taal gemaakt van de nood waarin een ik verkeert als nabestaande van iemand die dramatisch aan zijn einde komt’. Dat einde krijgt, en behoeft, in de bundel geen nadere invulling. Al stokt de adem bij: ‘Hier schop je de stoel terug / onder de strop’ en lijkt zich de val te weerspiegelen in een duikvlucht van de dichter. ‘En ik als ekster zet af uit deze boom, olympisch / zwemmer en vlieg in tomeloze duisternis de vlinderslag / versneld tegen de grond’.

 

Kende haar eersteling soms forse spranken licht, hier is Stroeve er nog nadrukkelijker naar op zoek. En weer is het de taal waar alles mee begint: ‘Je schept met klank, het wegbreken van begroeiing (…) een eenzaam teken’ om gericht te zijn ‘op het schitterende’. Er klinkt bijna de echo van Les Murray in door, de Australische dichter die zich letterlijk een weg uit de bush kapte. Aan hem ontleende Stroeve ook haar thema. In vertaling van Maarten Elzinga: ‘Niets is gezegd voor het uitgedroomd werd in woorden / en niets is waar wat alleen maar in woorden verschijnt.’

 

Stroeve maakt deel uit van de bekende Eenzame Uitvaart. Ze schreef in die hoedanigheid een vers bij de teraardebestelling van de naamloze Willem Pieters, die levenloos in zijn huis werd aangetroffen terwijl ‘u op begane grond al een poos de dood had bewoond’. Dan is alles gezegd zodra het wordt uitgesproken: ‘Op deze dinsdag zakt u zo dadelijk licht in de grond, tenminste / uw kist, niet de gedachte’. Menig gevierde naam kende een droeviger afscheid.

 

De poëzie van Lans Stroeve troost en verontrust, is open en ondoordringbaar, ontwapenend en verhullend, meeslepend en weerbarstig. Nooit eenvoudig, maar feilloos in te voelen voor wie het leven vreest en omarmt. Intussen blijft de eenzaamheid, en lijkt de hang naar het absolute bij uitstek gerelateerd aan de kunst van het woord: ‘Het is in helderheid en tijd / tot op het been alleen / lichtgevend, ervan dromend als de sterren / om gezien te zijn. Kijk // hier licht een poëzie’. Bij Stroeve even duister als weergaloos doorschijnend.

 

 

EPPIE DAM

 

 

 

 

 

 

 



Kunsttijdschrift Vlaanderen


 

Olympisch zwemmer

Lans Stroeve

Olympisch zwemmer

De Arbeiderspers, 2015, 58 blz., EUR 17,99

In 2007 debuteerde Lans Stroeve met haar polyinterpretabele dichtbundel Leerling in de tijd. Acht jaar later zet de dichteres haar poëtische weg verder met haar even sublieme bundel Olympisch zwemmer die ze opdraagt aan haar overleden vader en broer. De toon is donker doordat Stroeve op een cynische manier de dood in al haar facetten gadeslaat. Openen doet ze met ‘zes formules voor een rouwbericht’ waarin een bom in het midden van de nacht ontploft met schokgolven tot achter de kusten van de rimpelende Zwarte Zee. In het daaropvolgende ‘touchdown’ treedt de ik-figuur op als een nabestaande van iemand die dramatisch aan zijn einde komt: “Ik verplaats me van het moment / van je aanstaande dood naar het kwaad / dat je hebt aangedaan door dood te gaan / en mij te laten met al het onvervulde / de spullen, de gaten, de dagen / dat we samen hadden kunnen , tenzij / tenzij. In plaats van brieven schrijf ik je / gedichten…”.
Met de blik van een ware ‘sniper’ zet Stroeve in de tweede afdeling de werkelijkheid op haar kop zoals in ‘controle op het wel en wee’: “Wat wij zien is wat we aankunnen , niet / de werkelijkheid maar de wereld, door denk- / vermogen aangepast met de weerspiegeling / van licht…”. Al even ad rem neemt de dichteres een loopje met het tijdsbesef: “… Verleden en toekomst / bestaan niet op zichzelf, hun werkelijkheid is / geleend van het nu…”.
In de laatste afdeling keert de rust schijnbaar terug. De woordkunstenaar die Stroeve is, brengt een ode aan Willem Pieters naar aanleiding van de eenzame uitvaart van deze Rotterdammer op 12 juni 2013. Vergis je echter niet. Lang duurt het serene intermezzo niet. Wat volgt is donkere humor. Wie van dit genre houdt, zal zeker ‘naar de cardioloog’ aanstippen in Olympisch zwemmer. De eerste versregel lijkt de hartspecialist in het universum van de betere films te katapulteren en van hem een bondgenoot te maken: “Hij herkent, of beter: hij onthoudt films”. Hierna ontkracht Stroeve de mogelijke verwachtingen die de lezer koestert door er tongue in cheek aan toe te voegen: “… gelukkig / begin je niet over je lieveling want hij bedoelt hartfilmpjes…”.
In Olympisch zwemmer rekent de dichteres meermaals af met de werkelijkheid. Op een steeds verrassende toon richt ze zich op het onvoorspelbare. Dit is volstrekt intelligente poëzie die de lezer op het gepaste moment een ware uppercut toedient.


[Nicolas Verscheure - 02/02/2016]